YUKARI
 ANA SAYFA > KOZMETİK MİKROBİYOLOJİSİ
KOZMETİK ÜRÜNLERDE MİKROBİYOLOJİK KRİTERLER

Kozmetik Ürün Çeşitlerine Göre Mikrobiyolojik Riskler

Krem ve Losyonlar 
Çok çeşitli kozmetik ve tuvalet ürünleri bu başlık altında toplanmaktadır. Bu ürünlerin içeriğini oluşturduğu bilinen maddelerin dışında, hayvansal proteinler ve vitaminleri içeren doğal kaynaklı maddelerin kullanılmasına eğilim vardır. Bu maddeler, mikroorganizmalar için yüksek besin kaynağı olmalarının yanı sıra koruyucu maddeleri inaktive ederek kontaminasyon kaynağı olarak davranırlar. Krem ve losyonlarda özellikle E.coli gözlenmektedir.

Şampuanlar ve Tıraş Kremleri
Özellikle şampuanlar, içerdikleri sudan dolayı çeşitli gram-negatif bakterilerle kontaminasyona duyarlıdır. Şampuanlarda, gözle görülür bir bozulma olmaksızın çok çeşitli bakterilerin üremesi söz konusu olabilirken, kaygan çökeltiler, ince zarlar, renk değişimi, koku oluşumu ve köpürme özelliğinin kaybı gibi durumlar da gözlenebilir. Şampuanlar genel olarak Enterobacteriaceae ve Pseudomonadaceae sınıfı mikroorganizmalar tarafından kontamine olmaktadır. Tıraş kremlerinin şampuanlara göre daha yüksek oranda mikroorganizma kontaminasyonuna maruz kaldığı görülmüş, çalışmada test edilen örneklerde en sık görülen mikroorganizma kontaminasyonu kaynağının Staphylococcus türleri olduğu belirlenmiştir.

Pudralar
Bilindiği gibi pudra içeriğini oluşturan talk, tıpkı diğer yüksek adsorban özelliği olan tozlar gibi çevresel kontaminantları ve mikroorganizmaları tutabilmektedir. Bu tip ürünlerin sıklıkla bebekler üzerine, bazen de inflamasyona uğramış veya hasar görmüş cilt üzerine uygulandığı göz önüne alınırsa, mikrobiyolojik kalite kontrolüne dikkat edilmesi gerektiği açıkça ortaya çıkar. Pudra formundaki ürünlerin bozulması en çok nemli koşullarda oluşan gözle görülür küf üremesine bağlıdır .

Dudak Boyaları
Dudak boyaları genellikle koruyucu içermelerine rağmen, bazılarında küf üremesi görülmektedir. Küflerin dudak boyalarının üzerinde üremesi genellikle kullanım sırasında solunum yoluyla nemlenmesinden sonra gerçekleşmektedir.

Göz Farları ve Rimeller
Göz farlarında ve rimellerde, göz infeksiyonlarına neden olduğu bilinen Pseudomonas aeruginosa saptanmıştır. Ciddi göz infeksiyonları, göz bölgesinde kontamine olmuş kozmetik ürünlerin kullanımına bağlanmaktadır. Kontamine olmuş rimelin aplikatörü ile kazara epitelin çizilmesi infeksiyon ile sonlanmaktadır. Kontamine olmuş göz ve göz çevresinde uygulanan kozmetik ürünler kronik göz infeksiyonuna neden olabilmektedir.

Diş Macunları ve Ağız Suları
Diş macunları ve ağız suları antimikrobiyal ajan içermelerine rağmen, önemli miktarlarda bakteri ve mantar içerebilmektedirler. P. aeruginosa, Staphylococcus aureus ve Candida türleri en sık rastlanan mikroorganizma kontaminantlarıdır. Yapılan bir çalışmada diş macunlarının ağız sularına göre daha sık kontamine olduğu gözlenmiştir.

Diş Fırçaları
Diş fırçaları etkin mekanik temizliğin esas unsurlarıdır. Çeşitli çalışmalarda, diş fırçalarının mikroorganizma kontaminasyonları rapor edilmiştir
 
Sabunlar
Sabunlar büyük miktarlarda mikroorganizma kontaminasyonu içerebilmektedirler. En sık izole edilen mikroorganizma P. aeruginosa’dır. Özellikle ellerden ve yüzden devamlı bir mikroorganizma geçişi olabilir. Sıvı sabunlarda da mikroorganizma kontaminasyonu riskine karşı mikrobiyolojik yük tespiti yapılmalıdır. Sıvı sabunlarla yapılan mevcut testlerde özellikle P. aeruginosa ve S. aureus’a bakılmaktadır.

Göz Kalemleri ve Dudak Kalemleri
Kalemlerin iç kısımları gözde (göz kalemi) ve ağızda (dudak kalemi) mukoz doku ile temas etmektedir. Bununla birlikte, yalnızca kalem içleri değil kalemin kılıfı olan ahşap kısmı da kontamine olabilmektedir. Bu ürünlerde küfler ve gram negatif bakteriler ile kontaminasyon sık görülmektedir.
 

 
 KOZMETİK ÜRÜNDE MİKROBİYOLOJİK TESTİN GEREKLİ OLMADIĞI DURUMLAR
 
Fiziko-Kimyasal Faktör Limit Değer Ürün
pH ≤3,0 Cilt Soyucu/Peeling (Glycolic asit içeren)
pH ≥10,0 Saç Kremleri
Ethanol ve Diğer Alkoller ≥%20 Saç Spreyleri,Tonikler,Parfümler
Dolum Sıcaklığı ≥65,0 0C Dudak nemlendiricileri,Rujlar,Krem allıklar
Solvent Alt Yapılı Ürünler   Ojeler / Tırnak Ürünleri
Oksitleyici Ürünler   Saç Boyaları
Aliminium chlorohydrate içeren ürünler ≥%25 Antiperspirants içeren ter önleyiciler


 
KOZMETİK ÜRÜNLER DOĞRU YÖNTEMLER İLE MİKROBİYOLOJİK ÜREMEYİ ENGELLEYEBİLİRSİNİZ!
pH
  • pH 3 ün altına düşünde maya ve küflerde inhibe olurlar.
  • pH 5 te maya ve küf çoğalır ama bakterileri inhibe eder.
  • pH 9-10 sıvı bazlı (sabun gibi) ürünlerde mikroorganizmaların büyümesi için uygun ortam değildir.
  • pH 12 ve yukarısa tüm mikroorganizmaların gelişimini engeller.

Alkol içeriği
  • Etil alkol hacmi >%20 den büyük sulu sistemlerde mikrobiyal büyüme engellenmiş demektir.
  • %10-20 arasında arasında alkol miktarı mikrobiyolojik olarak koruma sağlar.
  • pH’a bağlı olarak %15- 18 etil alkol koruma sağlar şeklinde kabul edilmiştir.
 
Hammaddeler
Bazı bileşenler mikrobiyal organizmaların büyümesini engelleyebilir.
  • Kuvvetli oksitleyici maddeler (hidrojen peroksit), ya da güçlü indirgeyici ajanlar
    (tiyol bileşikleri)
  • Polar organik çözücüler (etil asetat)
  • Oksitleyici boyalar
  • Alüminyum klorahidrat ve ilgili tuzları (Bazı deodorantlarda ve anti-perspirantlarda alüminyum klorohidrat %25 den yüksek seviyelerde kullanılması mikrobiyal büyümeyi engeller. Bu bileşenin eklenmesi asidik pH değerine yol açmaktadır, bu nedenle challenge ve mikrobiyolojik teste gerek yoktur)
  • İtici gazlar; Dimetil eter, izobütan gibi itici gazın kendisi oksijenin kısmi basıncı azalatarak bazı durumlarda mikrobiyal büyüme riskini yok eder. (saç spreyleri, deodorantlar, tıraş köpükleri)
  • Diğer bileşenler:
Diğer bileşenlerde mikrobiyal büyümeyi engelleyebilir. Bunun için literatürden bilgi edinilmeli veya deneysel tecrübeler kullanılmalıdır.
 
Üretim koşulları
Üretim ve dolum işlemi; Mikroorganizmalar için uygun sıcaklığın üzerine çıkıldığı durumlarda büyüme inhibe edilir, mikroorganizmalar ölür. Isıl işlemle öldürülür, bu sıcaklıkta belli bir süre muhafaza edilir. Böylece mikroorganizmalar kontrol altına alınmış olur. 65 derece üzerindeki sıcaklıkta mikrobiyolojik organizmalar etkisiz hale gelir. 65 derece gibi bir sıcaklıkta 10 dakika tutulması ile, mikroorganizmalar ölür.
65 derece üzerinde doluma alınan kozmetik ürünlerin mikrobiyal testine gerek yoktur.
 
Ambalaj
Kozmetik ürün ambalajı bileşenleri tipi mikrobiyolojik risk değerlendirmesinde dikkate alınmalıdır.
  • Bazı ambalajlar tüketiciden kaynaklanan kirlenmeyi önlemek için yardımcı olurlar, formülasyonu korurlar. Örneğin;pompa, dağıtıcı, tek kullanımlık ambalajlar
  • Küçük hacimli ambalajlar kullanım süresini azaltır böylelikle formülasyonun korunmasını sağlar
  • Basınçlı ambalajlar, tek kullanımlık ambalajlar üretiminde mikrobiyolojik açıdan temiz kabul edildiyse, markette, rafta ve kullanım süresinde temiz kalacağı garanti olur. Mikrobiyolojik riski yok denecek kadar azdır.
Kombine etkenler
Bir ürün mikrobiyolojik teste ilişkin standartlara tabi olup olmadığını belirlerken kombine faktörler dikkate alınmalıdır. Ürünlerin mikrobiyoloji veya challenge testlerinden muaf olması gerekçelere dayalı olmalıdır. Bu belirleyici faktörler üretici sorumluluğundadır. Veriler, literatür taramalar, deneysel tasarım, ürünlerin geçmişteki özelliklerinin incelenmesi yolu ile bu veriler üretilebilir.


Cosming laboratuvar olarak; kozmetik ürünlerinin analizleri için üreticilere  analizlerini seçebilmelerinde, ürünlerine analiz gerekip gerekmediği konusunda bilgi edinmeleri için, yol gösterici olmak adına bu bilgileri sizler için derledik.